De Knoopmangrove
(Gepubliceerd in de krant Amigoe op 8 oktober 2025)
De knoopmangrove wordt vaak gevonden in de hoger gelegen overgangszone van het getijdengebied naar het vaste land. De knoopmangrove is geen echte mangrove, Hij wordt echter wel vaak geassocieerd met mangrovegemeenschappen. We noemen een dergelijke soort een mangrovemetgezel.
Naam
De naam knoopmangrove komt van het knopachtige uiterlijk van de dichte bloemhoofdjes die in vertakte trossen groeien en kegelachtige vruchten vormen. In het Engels heeft de knoopmangrove de naam “buttonwood”. De Latijnse naam is Conocarpus erectus. Deze naam is afkomstig van het Griekse “kônos” oftewel “kegel” en “karpus” oftewel “vrucht”. In het Papiaments noemen we deze boom de “mangel blanku”. Deze naam kan verwarring veroorzaken omdat ook de witte mangrove bestaat die in het vorige artikel aan de orde is gekomen. De witte mangrove is echter een heel andere soort.
Groeiwijze
De knoopmangrove kan laag en struikachtig blijven maar kan ook tot maximaal 20 meter hoog groeien. Deze boom plant zich niet voort via propagulen, zoals de rode mangrove met reeds volmaakte plantjes in een soort peul, maar produceert in plaats daarvan zaaddozen. Terwijl de drie mangrovesoorten bladeren hebben die tegenover elkaar voorkomen, wisselen de bladeren van de knoopmangrove elkaar af. De bladeren zijn leerachtig met puntige punten en gladde randen. De bloemen verschijnen in kegelvormige hoofden en zijn groenachtig van kleur. Van de knoopmangrove bestaat ook een variant met zilverkleurige bladeren.
Zaaddozen zilverkleurige variant van knoopmangrove
Aan de basis van elk blad bevinden zich twee klieren die suiker uitscheiden. Deze suikerklieren produceren suiker om mieren aan te trekken. De mieren beschermen de boom tegen vraat door dieren die de bladeren opeten en schadelijke insecten. Dit beschermingsmechanisme komt ook voor bij de witte mangrove. In zijn algemeenheid komt dit beschermingsmechanisme voor bij bomen op voedselarme bodems die zich langzaam herstellen van vraat door organismen die hun bladeren opeten. De bladeren hebben daarom een grotere waarde en moeten goed worden beschermd.
Stabiliteit
De knoopmangrove groeit niet in de modder van het getijdengebied. Hij groeit meestal in gewone aarde. Hij heeft dan ook geen behoefte aan speciale wortels om hem stabiliteit te geven. De knoopmangrove heeft daarom een gewoon wortelgestel.
Zoutresistentie
De knoopmangrove beperkt de hoeveelheid zout die via de wortels binnenkomt. Hun wortelcellen fungeren als een selectieve barrière, waardoor water wordt binnengelaten maar het meeste zout wordt buitengehouden. Dit is een passief uitsluitingsproces dat minder effectief is dan de mechanismen in sommige andere mangroven, maar nog steeds belangrijk.
Het zout dat toch nog binnenkomt wordt door de plant opgeslagen in oudere bladeren, die uiteindelijk afsterven en afvallen. Hierdoor wordt na verloop van tijd overtollig zout uit het systeem van de plant verwijderd. De rode mangrove heeft een vergelijkbaar mechanisme om het zout kwijt te raken.
De knoopmangrove wordt ook gebruikt voor landscaping. De knoopmangrove is vooral geschikt voor bodems waarin zout voorkomt in de buurt van de zee. Hij is bijvoorbeeld aangeplant langs de weg naar Carmabi aan de zuidkust bij Piscadera.
Rij knoopmangroven langs de weg naar Carmabi
The silver-colored variant is also widely used for landscaping. In Latin, the silver-colored variant is called “Conocarpus erectus var. sericeus”. In English it is called “Silver Buttonwood”. This variant is also suitable for plantings near the sea in soils with salt. For example, it was used on the road opposite Harbor Village near Carmabi.
Rij van de zilverkleurige variant van de knoopmangrove by Harbor Village te Piscadera
Ademhaling van de wortels
In een gewone bodem zit veel lucht in de poriën tussen de gronddeeltjes. De knoopmangrove groeit niet in de modder maar in een gewone bodem met poriën met lucht. Hij heeft dan ook geen speciale mechanismen om de wortels te voorzien van lucht.
This article discusses buttonwood in detail. This is also the last of the four Curaçao mangroves. In the following article, we discuss the importance of the mangrove for the protection of land and sea. Because the mangrove grows between land and sea, it is able to protect both land and sea. This makes the mangrove unique and very valuable!